Lời Thề "Sông Ping Chảy Ngược" Của Khruba Srivichai Và Đập Bhumibol

Bài gốc sao chép từ www.oknation.net/blog/sitthi (mục Nghệ thuật/Văn hóa), đăng bởi Sit Kuang, thứ Hai 18/8/PL. 2551 (2008). Nội dung mang màu sắc truyền tụng và hồi ký cá nhân của người viết; các chi tiết "linh nghiệm" dưới đây là lời kể lưu truyền, không phải tư liệu sử học.

Một lời thề trước khi trở về Lamphun

"Chừng nào dòng nước Ping chưa chảy ngược, chừng ấy ta sẽ không đặt chân lên đất Chiang Mai."

Đây là lời tiên đoán linh nghiệm (waja sit) mà Khruba Srivichai đã nói với Luang Sri Prakat sau khi ngài được minh oan khỏi các lời cáo buộc của Tăng đoàn tỉnh Chiang Mai. Theo lời kể truyền lại, đó là lời tiên đoán từ miệng bậc thánh nhân của Lan Na Thái, được nói ra trước khi Khruba Srivichai trở về thành phố Lamphun cho đến giờ phút cuối cùng của ngài.

Tượng đài "không chịu lên"

Để tưởng nhớ công đức của Khruba Srivichai — người đã giúp trùng tu các cơ sở tôn giáo hư hao, đem trở về thời hưng thịnh xưa — các quý tộc miền Bắc, Tăng-già, thương nhân, quan chức và nhân dân đã đồng thuận lập "Tượng đài Khruba Srivichai". Tượng đúc bằng đồng (samrit), kích thước thật, tư thế đứng, do thợ của Cục Mỹ thuật thiết kế.

Việc đúc hoàn tất tốt đẹp, nhưng Ban tổ chức không thể đưa tượng lên tôn trí ở Chiang Mai. Lời kể trong giới Phật tử Bắc Thái thường nhắc rằng mỗi lần định đưa lên, đều gặp chướng ngại và sự cố. Thời gian trôi qua nhiều năm.

Cuối cùng Luang Sri Prakat không thể chờ được nữa. Ông mang hoa đến cúng, báo cáo xin thỉnh, và quyết tâm:

"Dù có sự cố gì đi nữa, cũng phải đưa lên cho được…"

Ông gửi điện tín trước, dặn dân Chiang Mai chuẩn bị đoàn rước đón ở ga tàu hỏa Chiang Mai. Đúng giờ, tượng đúc Khruba Srivichai được cung thỉnh lên xe lửa tốc hành Chiang Mai. Tăng-già, quan chức, thương nhân, nhân dân và quý tộc miền Bắc tổ chức đoàn rước đông đúc, làm lễ chào mừng trọng thể.

Dòng Ping chảy ngược

Và chính trong ngày tượng đúc Khruba Srivichai được cung thỉnh đến Chiang Mai đó…

"đã xảy ra sự kiện quan trọng mà người dân sinh sống gần sông Mae Ping phải nhớ mãi không bao giờ quên"

Đó là dòng nước Ping đã tràn, chảy ngược lên phía bắc — dòng nước dâng đầy đập, tràn đến tận khu vực huyện Hod. Sự việc xảy ra do nhà nước ra lệnh đóng đập Bhumibol (trước còn gọi là đập Yanhi) lần đầu tiên, để trữ nước cho phát điện và phục vụ nông dân trong mùa khô.

Người kể chuyện bình một câu gọn: "Dù cho là sự ngẫu nhiên hay gì đi nữa, tùy theo cách nghĩ… Nhưng đó là sự kiện mà người ta thường nói là vô cùng kỳ diệu."

Đập Bhumibol đóng sử dụng, dòng Ping chảy ngược lên phía bắc — đúng như waja sit của Khruba Srivichai — và tượng Khruba cũng đã lên đến Chiang Mai thật.

Nhát cuốc đầu tiên trên đường Doi Suthep

Ngày 9 tháng 11 PL. 2477 (1934), Khruba Srivichai đã chọn ngày tốt để hạ cuốc xây đường lên Doi Suthep. Ngài giao Khruba Thoem — trụ trì chùa Sanphang — làm nghi thức thỉnh Tứ thiên vương (khuen tao thang si) lúc 01:00 giờ sáng. Đến 10:00 giờ, Tướng Phra Ya Phahol Phonphayuhasena, Thủ tướng đầu tiên của Thái Lan, đã đến thỉnh Khruba Srivichai từ chùa Phra Singh đến khu vực hành lễ ở chân đồi (khu chùa Srisoda).

Khruba Thoem tụng kinh chúc tụng Phật và tụng bài kệ Jayamangala. Tướng Phra Ya Phahol là người bổ nhát cuốc đầu tiên theo nghi thức, Khruba Srivichai kéo một khối đất (lak mul din) làm nghi thức khai trương cát tường. Tiếp theo, Chao Kaew Navarat — Chúa thành Chiang Mai — bổ nhát cuốc đầu tiên; rồi đến Luang Sri Prakat, bà Ruean Kaew, các quý tộc miền Bắc, thương nhân phú hào — ai cũng góp một nhát cuốc khởi công.

Con đường hoàn thành trong 5 tháng 22 ngày. Sit Kuang viết:

"Sự thành công của con đường lên đồi Suthep, nếu nói đến, là chuyện của… tưởng tượng liên quan đến mọi thứ xung quanh, hình thành nên ý niệm trừu tượng đó."

Lễ 50 năm và huy chương "ภปร"

Năm mươi năm sau, Trung tâm Văn hóa Địa phương chùa Buppharam (huyện Mueang, Chiang Mai) tổ chức dự án "Ngày hiếu ân tôn vinh công đức, lễ mừng kỷ niệm tròn 50 năm xây dựng đường lên đồi Suthep của Khruba Srivichai." Trong quá trình gây quỹ, Ban tổ chức đã đúc pháp phẩm linh thiêng kiểu tượng và huy chương Khruba Srivichai. Nhờ ân điển của Đức Vua Rama IX, ngài đã ban pháp hiệu rút gọn "ภปร" (Bhor Por Ror) để khắc trên pháp khí này.

Địa điểm tổ chức Lan Na đại puttabhisek là chùa Srisoda, xã Suthep, huyện Mueang, Chiang Mai — ngôi chùa Khruba Srivichai đã xây để làm trung tâm thực hành pháp và làm kho lương thực chia sẻ cho người dân tín đồ đến giúp việc xây đường. Chùa Srisoda tọa lạc trên đồi cao, bầu không khí mát mẻ yên tĩnh, nằm kề với tượng đài Khruba Srivichai.

Danh sách 18 đại đệ tử được thỉnh

Lễ lần này thỉnh các bậc sư thầy "đều là đệ tử và người từng cùng làm việc phát triển với Khruba Srivichai". Theo ghi chép, danh sách 18 vị gồm:

• Khruba La (Tathip) chùa Pa Tueng
• Khruba Dhammachai chùa Thung Luang
• Khruba Bunmee chùa Tha Satoi
• Khruba Singhachai chùa Fa Ham
• Khruba Mongkhonkhunathon chùa Mo Khamtuang
• Khruba Chankaew chùa Dok Ueang
• Khruba Sopha chùa Pha Bong
• Khruba Ai chùa Sala
• Khruba Inkaew chùa Walukaram
• Khruba Inkham chùa Khao Thaen Luang
• Khruba Khamtan chùa San Sai Luang
• Khruba Yannawilat chùa Ton Nun
• Khruba Surin chùa Sri Tia
• Khruba Mun chùa Ton Phueng
• Khruba Sinuan chùa Chang Kham
• Khruba Wong chùa Phra Bat Huai Tom
• Khruba Inta chùa Huai Sai
• Khruba Sinuan chùa Charoen Mueang

Sit Kuang chú thêm: thực ra đệ tử của Khruba Srivichai còn nhiều gấp mấy lần, chỉ là lễ lần này chỉ thỉnh được chừng ấy.

Cơn mưa trong lễ puttabhisek

Ngày 3 tháng 11 PL. 2527 (1984), lúc 15 giờ 19 phút, khi đến giờ tốt châm nến chayantho (nến chiến thắng), Vị Chủ Trưởng Vùng 7 đã làm lễ châm nến thánh. Các bậc đại trưởng lão tụng kinh chúc tụng Phật. Và theo lời tường thuật:

"…bầu trời bắt đầu có mây mù và mưa rơi lất phất, ướt đẫm khắp khu vực từ chân đồi Suthep đến khu vực chùa Phra That đồi Suthep. Có cơn gió mát thổi từ đỉnh núi xuống, làm bầu không khí trong chính điện mát lạnh. Hàng ngàn tín đồ mặc áo trắng đến tham gia lễ, đều ngồi thiền an tịnh…"

Các sư thầy tổ đại đệ tử lạy Phật theo cách đã từng thực hành khi còn ở với Khruba Srivichai — một nghi thức đặc biệt, theo kiểu Lan Na Thái nguyên thủy, không có trong chương trình in sẵn.

Sau lễ, các sư thầy tổ và người dân ở xa trên đường về đều ghé đỉnh lễ tượng đài Khruba Srivichai, rót nước hồi hướng công đức. Luang Pu Khruba Inkaew Anincano — trụ trì chùa Walukaram (Pa Ngae), dân gian gọi "Khruba Pa Ngae" — được thỉnh làm vị đầu tiên rót nước hồi hướng. Theo lời kể:

"Ngay khi nước rơi xuống đất trước tượng đài Khruba Srivichai, bầu trời hạn mưa lâu ngày của thành phố Chiang Mai liền có… mưa rơi xuống một cách kỳ diệu thực sự… làm khu vực đó mát lạnh ẩm ướt như thể là nước kinh Phật được rảy lên mọi người."

Bộ pháp khí "ภปร" và một câu giản dị

Theo Sit Kuang, hiện nay bộ pháp khí linh thiêng này được truyền miệng nhiều trải nghiệm trong giới người thờ dòng Khruba Srivichai, đặc biệt là huy chương Khruba Srivichai mặt sau "ภปร". Có người thậm chí còn nói nếu không tìm được huy chương đời xưa của Khruba thì huy chương đợt này có thể đem ra đeo một cách tự hào.

Tác giả chốt lại bằng một điều giản dị:

"Đeo huy chương Khruba Srivichai mà muốn linh nghiệm" thì phải "Tâm ngay thẳng, tay sạch, có kỷ luật, tâm chiến đấu với công việc" — vì đây là phẩm chất của ngài theo như tôi đã nghiên cứu lịch sử.

Một lời thề, một dòng nước chảy ngược, một cơn mưa đúng lúc, và một câu nhắc rất người: muốn huy chương linh, trước hết người đeo phải sống cho ra phẩm chất của người đã nằm xuống. Đó là cách Sit Kuang khép lại câu chuyện.