Đêm 15 tháng 1 — Lễ viên tịch Luang Phor Kasem Khemako

Bộ ảnh tư liệu gốc được lưu trên website Dharma Gateway ghi rõ thời khắc cuối: 19 giờ 40 phút, ngày 15 tháng 1 năm 2539 (1996), tại Bệnh viện Trung tâm Lampang, Luang Phor Kasem Khemako xả thân ngũ uẩn trong trạng thái an tịnh. Hưởng thọ 83 năm 1 tháng 17 ngày, 63 hạ lạp.

Ngài đã nhập viện từ ngày 26 tháng 9 năm 2538 (1995), rời khỏi căn kuti ở Susan Trailak mà suốt hơn bốn thập kỷ ngài không rời. Đến ngày 15/1/2539, ngài không còn trở về nữa. Đệ tử đến đón thì đón về để làm lễ tang.

Khoảnh khắc rời bệnh viện

Trong những bức ảnh đầu tiên của bộ tư liệu, người ta thấy đoàn bác sĩ trực tiếp điều trị cho Luang Phor đảnh lễ sám hối và cúng bái trước nhục thân ngài. Những người đã chăm sóc ngài suốt gần bốn tháng — đo huyết áp, truyền dịch, theo dõi nhịp tim — giờ đứng trước ngài trong tư thế của người đệ tử.

Rồi đến khoảnh khắc cung nghinh nhục thân ra khỏi bệnh viện:

Phra Rajkhunaphorn (Chin Thanathatto), Tăng trưởng tỉnh Lampang, dẫn đầu đoàn cung nghinh nhục thân Luang Phor Kasem rời khỏi bệnh viện.

Hàng ngũ tiếp theo là đội ngũ y tá và nhân viên bệnh viện — họ xếp hàng tiễn đưa nhục thân. Trong những bức ảnh đó, có thể thấy những chiếc khẩu trang hạ xuống, những đôi mắt ngước lên, những đôi tay chắp trước ngực trong tư thế đảnh lễ. Đây là một cảnh đặc biệt: bệnh viện công khai tiễn một bệnh nhân như tiễn một vị Phật sống.

Các đệ tử cùng nhân viên bệnh viện chung tay cung nghinh nhục thân ngài lên xe tang của bệnh viện. Ảnh tư liệu ghi lại: nhục thân Luang Phor Kasem được đưa lên xe để đưa về làm lễ tại Susan Trailak.

Đoàn rước về nghĩa trang

Từ bệnh viện trung tâm Lampang đến nghĩa trang Trailak không xa. Đoàn rước cung nghinh nhục thân Luang Phor Kasem vào nghĩa trang — nơi ngài đã ở gần suốt đời, đã ngồi thiền bên giàn thiêu, đã tắm trong mưa mà không dời chỗ, đã viết những bài kệ Attano Phasit lên vách kuti.

Giờ ngài trở về lần cuối.

Tại sảnh đặt kim quan, chư Tỳ-kheo và Sa-di xếp hàng đón nhục thân. Bộ ảnh không ghi chú rõ số lượng, nhưng từ các tư liệu khác về lễ tang này, người ta biết có hàng trăm vị tăng từ khắp miền Bắc, miền Trung, Bangkok cùng tề tựu.

Lễ tắm gội nhục thân

Nghi thức tiếp theo là lễ tắm gội nhục thân — một nghi lễ cổ truyền trong tang lễ bậc cao tăng Thái Lan. Các đệ tử đến tắm gội nhục thân Luang Phor Kasem. Bộ ảnh ghi lại cảnh này hai lần — hai nhóm đệ tử khác nhau trong cùng một ngày.

Sau đó, nhục thân Luang Phor Kasem Khemako được an vị trên bệ bên trong nghĩa trang Trailak.

Các nhóm Tỳ-kheo từ nhiều phương lần lượt đến đảnh lễ — đoàn này đi rồi đoàn khác đến. Trong không khí tang thương, mỗi đoàn làm lễ của riêng mình, theo truyền thống của pháp môn và chùa phái mà họ thuộc về.

Hoàng ân ngự tứ

Điểm quan trọng và đáng chú ý nhất của lễ tang này là sự can thiệp trực tiếp của Hoàng gia.

Bộ ảnh ghi: Quan chức Phủ Hoàng gia (Văn phòng Nội chính Hoàng gia) cung nghinh nước tắm nhục thân do Hoàng gia ngự tứ đến nghĩa trang Trailak.

Và:

"Nước ngự tứ tắm nhục thân — Đức Vua đã hạ chiếu khoan hồng giao cho người đại diện Hoàng thượng cung nghinh nước ngự tứ tắm nhục thân đến lễ tang Luang Pu Kasem Khemako."

Đức Vua Rama IX Bhumibol Adulyadej đã nhiều lần đến đảnh lễ Luang Phor khi ngài còn tại thế. Giờ Đức Vua không thể tự thân đến tham dự lễ tang, nên ngài hạ chiếu khoan hồng giao cho người đại diện Hoàng thượng mang nước ngự tứ đến Lampang. Đây là vinh dự cao nhất mà một vị sư Thái Lan có thể nhận được khi viên tịch.

Tiếp theo là người điều hành chính:

Phra Rajphawana Wikhrom, chùa Wat Trimit, Bangkok — Trưởng ban tổ chức tang lễ Luang Phor Kasem Khemako, cùng ông Sahat Phinthusanee, Tỉnh trưởng tỉnh Lampang.

Một vị Phra Rajphawana từ thủ đô đến làm trưởng ban tang lễ. Một vị Tỉnh trưởng địa phương đứng cùng. Ông Sahat Phinthusanee được ghi lại trong ảnh đang rót nước hồi hướng công đức — một nghi thức mà trong đó người làm lễ rót nước từ bình nhỏ xuống, kèm lời nguyện hồi hướng phước báu tới người đã khuất.

Kim quan hoa nho

Một trong những bức ảnh mang tính biểu tượng nhất ghi lại:

"Chư Tăng tụng kinh Abhidhamma đã được ân ban hoàng ân 'Kim quan hoa nho' (Hip Thong Lai A-ngun) do Hoàng gia ngự tứ."

"Hip Thong Lai A-ngun" — Kim quan hoa nho — là một loại quan tài đặc biệt mà Hoàng gia Thái Lan dùng để ban cho các bậc cao tăng có công lớn với đất nước. Trên mặt kim quan có hoa văn nho vàng, biểu tượng cho sự sung mãn và phước lành. Đây là một trong những danh hiệu ngự tứ cao nhất.

Chư Tăng tụng kinh Abhidhamma — bộ Vi Diệu Pháp — cầu siêu bên kim quan hoa nho. Đó là hình ảnh cuối cùng mà Lampang có được về Luang Phor Kasem trong tư thế đã khuất nhưng chưa yên vị hoàn toàn.

An vị trong quan tài pha lê

Lễ kết thúc bằng một nghi thức đặc biệt:

"Sau khi hoàn tất nghi lễ tụng kinh Abhidhamma cầu siêu, nhục thân Luang Phor Kasem Khemako được an vị trong quan tài bằng pha lê được chế tác đặc biệt."

Quan tài pha lê — hip kaew trong tiếng Thái — là hình thức gìn giữ nhục thân của các bậc cao tăng có dấu hiệu bất hoại. Với Luang Phor Kasem, nhục thân ngài đã được an vị trong quan tài pha lê tại Susan Trailak để đệ tử khắp nơi có thể đến đảnh lễ. Cho đến nay, nhiều năm sau khi ngài viên tịch, người dân Thái vẫn lui tới Susan Trailak để đảnh lễ trước quan tài pha lê này.

Đêm đó và nhiều đêm sau

Bộ ảnh tư liệu của trang Dharma Gateway không dài. Nó không ghi chép chi tiết văn bản. Nó chỉ là một chuỗi ảnh có chú thích ngắn gọn — từ khoảnh khắc đoàn bác sĩ đảnh lễ nhục thân ngài trong bệnh viện, cho đến khi ngài được an vị trong quan tài pha lê bên trong nghĩa trang.

Nhưng những bức ảnh ấy mang một sức nặng vô hình. Một đời sống đã khép lại. Một thời đại của "ton bun Mueang Lakon" — viên ngọc có công đức của Lampang — đã chấm dứt. Những đệ tử đã dâng tuổi thọ của mình cho Luang Phor, như câu chuyện của Uttamo trên diễn đàn Palungjit, đã không níu được ngài lại thêm nữa. Những bài kệ Attano Phasit trên vách kuti trở thành di sản. Cuốn sổ thăm ở bệnh viện — nơi có người viết "Con xin dâng toàn bộ tuổi thọ của con cho Luang Pu" — đóng lại ở trang cuối.

Lampang đêm đó không tắt đèn. Đoàn đến viếng kéo dài nhiều ngày. Và mãi về sau, người dân Lampang vẫn nói với nhau một điều mà ai kính yêu Luang Phor đều hiểu: trong thành phố này, có hai việc đáng làm — đến đảnh lễ Luang Phor Kasem, và ngồi xe ngựa dạo một vòng quanh phố cổ.

Từ ngày 15 tháng 1 năm 2539, việc thứ nhất chỉ còn thực hiện được qua ảnh và qua quan tài pha lê. Nhưng đối với những người đã từng kịp gặp ngài khi còn tại thế, việc đó vẫn tiếp tục — chỉ là bây giờ diễn ra trong giấc mơ, trong những lần ngồi thiền, trong những khoảnh khắc thoát hiểm không hiểu nổi bằng lý trí.