Somdej Toh Brahmaransi
Bậc sư tôn kính nhất Phật giáo Thái Lan — người sáng tác Chinabanchorn Katha, tạo ra Phra Somdej Wat Rakang, ảnh hưởng sâu sắc đến triệu người, người đặt nền móng cho Amulet Phật Giáo Nam Tông Thái Lan
Bài viết về Somdej Toh Brahmaransi
Bức ảnh bí ẩn "vị sư dạy học cho trẻ" – Hiểu lầm kéo dài về Somdej Toh
Đây là phần phụ lục ngoài 12 chương tiểu sử. Bài viết trích từ Matichon Sudsapda năm 2548 (2005), giải mã một hiểu lầm lâu năm: bức ảnh "vị sư già dạy học cho đứa trẻ" thường được in kèm sách về Somdej Toh, với chú thích đó là Somdej Toh đang dạy vua Piyamaharat (Rama V) thời thiếu niên. Niên đại sắc phong, kiểu quạt lễ, cách đắp y, và đặc biệt là lời xác nhận của Mom Chao Ying Phunphitsamai Diskul – con gái của Krom Phraya Damrong Rajanubhab – đều cho thấy đây không phải Somdej Toh, mà là một bức bưu thiếp do Robert Lenz dàn dựng cho sách SIAM 1909.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 12 Lời kết và Mười Phước Nghiệp Sự
Chương mười hai là chương ngắn nhất, nhưng là chương đóng cả bộ. Người biên soạn Maha Ammat Trai Phraya Thipkosa nối tiếp lời dặn Bhaddekaratta ở chương mười một, chuyển sang lời căn dặn dành cho người xuất gia, rồi dẫn giáo pháp mà Đức Phật nhắn với Tôn giả Ananda về bốn đối tượng đáng cúng dường: tượng Phật, cội bồ-đề, bảo tháp xá-lợi, kinh văn. Từ đó mở ra Mười Phước Nghiệp Sự (Puññakiriyāvatthu). Chương khép bằng lời mời: ai biên soạn hay giữ cuốn tiểu sử Somdej Toh trong nhà cũng coi như có một "yantra Đại Cát Tường", và bằng bài thơ ngày khởi – ngày hoàn tất biên soạn.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 11 Ngày viên tịch và lời dặn cuối
Chương mười một là chương viên tịch. Tháng 5 năm Thân Chatwasok Tiểu Lịch 1234, sau khi đi xem thợ đúc Phra To ở Wat Bang Khun Phrom, Somdej Toh lâm bệnh do tuổi già 15 ngày rồi viên tịch tại nhà giảng lớn, thọ 84 tuổi tròn. Kim thân được dâng xuống bến sông Chao Phraya, đưa về Wat Rakhang bằng thuyền hoàng gia, có 6 aphirom, 24 trống chana. Tại bến đưa tang, Phra Dhammathavorn phát ba vạn phra phim. Chương cũng kể về lịch sử Wat Inthrawihan qua nhiều đời, câu chuyện Phra Yuen Ham Yat thất bại, và bài Bhaddekaratta-gāthā mà người biên soạn đặt làm lời dặn cuối.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 10 Từ 12 con giáp đến ma Nang Nak
Chương mười là chương có mật độ giai thoại dày nhất. Bài pháp 12 con giáp cứu tên hầu khỏi trận đòn của Somdet Chao Phraya. Hội nghị các nhà bác học đa quốc gia – ngài đứng lên hô "Piccarana, Mahapiccarana" suốt hai giờ khiến không ai dám đăng đàn. Ẩn dụ "hai chị em hỏi vị chồng" để nói về Niết Bàn. Rồi cái khóa thắt lưng làm từ xương trán ma Nang Nak ở Phra Khanong, trò chuyện với bầy quạ cổng Anong Khalila, và lời nhắn dịu dàng cho tên trộm khiêng thuyền dưới kuti. Cuối chương, ngài xin ân chiếu nghỉ hưu, nâng lên Somdej Phra Rachakhana kittimasak danh dự.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 9 Những giai thoại cuối triều Rama IV
Chương chín là chương của các giai thoại lẻ – những câu chuyện kể giữa bạn bè, giữa thầy trò, ngoài biên niên sử chính thống. Somdej Toh rẽ sóng Ban Laem bằng một cây quạt lá thốt nốt, chế quả bầu thắp nến trong cơn bão, bị đuổi khỏi vương quốc vì giảng bài Kapilavatthu rồi vào ngủ trong chánh điện mà khất thực không xuống đất. Khi vua Pin Klao băng hà và 8 vị sư tụng Abhidhamma hoảng chạy trốn sau màn, ngài đốt ba lỗ nhang trên ngự bút để nói bằng ẩn dụ: "Dập Tham, Sân, Si là ba đám lửa đi." Cuối chương, vua Chom Klao băng hà, Chula Chom Klao (Rama V) đăng cơ lúc 15 tuổi – và bà tiểu thiếp Chan Lek của Somdet Chao Phraya qua đời.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 8 Khmer, Phật Lớn Chaiyo và những đôi giảng cay ngọt
Chương tám mở ra ngay ở đoạn Somdej Toh nằm chắn ngang đường hổ một đêm. Qua cơn hiểm, ngài đến triều đình Khmer gặp Nak Ong Duong, thuyết pháp bằng tiếng Khmer, rồi mang phẩm vật về xây Phật Lớn 8 sải ở Wat Ket Chaiyo. Ở chùa Bang Khun Phrom, ngài bắt đầu đợt làm phra phim đúc khuôn 84.000 tượng. Giữa chừng, vua Rama IV băng hà, và Somdej khóc quanh chùa: "Hết vui rồi." Chương này cũng ghi lại những buổi đôi giảng cay ngọt với Phra Phimonlatham (Thuek) – có lần khiến cả triều cười nghiêng ngả, có lần kết thúc bằng một ống nhổ bị ném vỡ tan.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 7 Từ Phra Thep Kawi đến Somdej Phra Phutthachan
Chương bảy trong ghi chép của Maha Ammat Trai Phraya Thipkosa mở ra một Somdej Toh đã chín muồi trong tư chất giảng pháp. Buổi giảng trước Thánh tọa năm Tý chatthasok kéo theo cả một đạo dụ sửa niên lịch. Cũng trong năm đó, ngài được thăng Phra Thep Kawi, rồi tới năm Sửu saptasok lên hẳn Somdej Phra Phutthachan. Chương này còn ghi những vụ xử tranh chấp giữa chư Tăng trong chùa, buổi đọc Atirek thành tập tục hoàng gia, các mẩu chuyện bị phế chức rồi được phục chức, cùng chuyến đi sứ Khmer theo lệnh triều đình – nơi ngài ngồi canh với một con hổ suốt một đêm.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 6 Từ Maha Toh đến Phra Dhammakiti
Chương sáu trong ghi chép của Maha Ammat Trai Phraya Thipkosa (Son Lohanan) trải dài qua gần năm mươi năm đời tu của Somdej Toh. Sau đại lễ upasampadā ở Wat Takrai, ngài trở về Bangkok, trú ở Wat Nipphanaram, rồi được vua Rama II ban danh hiệu Maha Toh cùng thuyền Krap Si. Khi Rama III lên ngôi, ngài rút lui, đem gia tài mẹ xây tượng Phật nằm ở Ang Thong, rồi sống lặng suốt 25 năm. Đến khi vua Rama IV lên ngôi, ngài bị đi thudong trốn, nhưng cuối cùng vẫn phải về nhận sắc phong Phra Dhammakiti, trụ trì Wat Rakhang Khositaram. Chương này cũng kể buổi đấu pháp với Phra Phimolatham về đạo sĩ Kaladevindra.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 5 Lễ thọ đại giới nāk luang ở Wat Takrai
Chương năm trong ghi chép của Maha Ammat Trai Phraya Thipkosa (Son Lohanan) là chương của những nghi lễ. Đông cung Thái tử Chao Fa Krom Luang Itsarasunthon sau khi gặp sa-di Toh đã đích thân nhận ngài làm sa-di của mình và chuyển sang ở với Somdet Phra Saṅgharāja (Mi) tại Wat Nipphanaram. Ba năm sau, khi sa-di tròn 21 tuổi, thánh chỉ ban xuống: lễ upasampadā sẽ được tổ chức tại Wat Takrai, Phitsanulok, theo nghi thức nāk luang hoàng gia, Somdet Phra Wannarat Wat Rakhang làm Hòa thượng bổn sư. Chương này ghi rất kỹ từng ngày, từng phận sự – từ thực đơn bếp chùa đến đoàn rước bảy tốp.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 4 Tám cấp Pali và ngày vào chầu Đông cung
Chương bốn trong ghi chép của Maha Ammat Trai Phraya Thipkosa (Son Lohanan) kể ba năm sa-di Toh học tại Wat Mueang Chainat Buri, hoàn thành tám cấp độ Pali. Năm mười tám tuổi ngài xuôi dòng về Bangkok, ghé chiêm bái Phật Phra Chinaraja ở Phitsanulok, rồi được ông ngoại đưa đến gửi Phra Ajahn Kaeo chùa Bang Lamphu Bon. Chính tại đây, qua bàn tay của Phra Horathibodi và các quan Cục Học sĩ Hoàng gia, sa-di Toh lần đầu được đưa vào chầu Đông cung Thái tử – vị sau này là vua Rama II. Chiếc đai lưng gai mít mẹ trao cho ngài là chi tiết được ghi rất kỹ trong chương này.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 3 Lễ cạo chõm và sa-di Toh ở Phichit
Chương ba trong ghi chép của Maha Ammat Trai Phraya Thipkosa (Son Lohanan) lần về một cột mốc kỳ lạ trong đời Somdej Toh: năm bảy tuổi ngài lần đầu đến chùa Phra Khru lớn ở Phichit học chữ Thái, chữ Khmer và phép tắc. Sáu năm sau, năm mười ba tuổi, ngài làm lễ cạo chõm (kon chuk) với nhạc, pinphāt, tuồng sêpha suốt đêm. Rồi ngài xuất gia sa-di, học kinh Mula Kacchayana cả năm bộ. Đến năm mười lăm tuổi, lòng khao khát Pariyatti lớn hơn khuôn khổ chùa Yai, Phra Khru bổn sư đã khuyên ngài xuôi xuống Wat Mueang Chainat Buri tìm thầy mới.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 2 Ca nước nhụy sen và đứa trẻ ở Bang Khun Phrom
Phần hai của loạt ghi chép do Maha Ammat Trai Phraya Thipkosa (Son Lohanan) để lại kể về khoảnh khắc đầu đời của Somdej Toh. Nó bắt đầu bằng một vị Tư lệnh đi tuần lạc vào lán của một cô thiếu nữ ở làng Plai Na, Kamphaeng Phet, và một ca nước có rắc nhụy sen. Từ cuộc gặp ngắn ngủi ấy là lần gia đình cô Ngut xuôi dòng về Bang Khun Phrom, là đứa trẻ sơ sinh có vết bớt đen trên lưng, là ngày gia đình ôm con đến đặt nằm ngay góc Chánh điện Wat Bang Lamphu Bon để dâng cho Phra Ajahn Kaeo. Câu chuyện này là cách Somdej Toh muốn chúng ta biết về mẹ mình và ngày ngài sinh ra.
Câu chuyện Somdej Toh – Phần 1 Cội nguồn và 12 bức bích họa Wat Intharawihan
Đây là phần mở đầu trong loạt mười hai chương tiểu sử Somdej Toh do Maha Ammat Trai Phraya Thipkosa (Son Lohanan) ghi chép lại. Chương này chưa nói nhiều về bản thân Somdej Toh mà lần về phía sau lưng ngài, nơi những bức bích họa trên tường chính điện Wat Intharawihan được chính ngài cho vẽ như một mật ngữ về gốc gác, dòng họ và thời đại mà mình sinh ra. Người biên soạn đã phải đối chiếu biên niên sử, truyền thuyết và truyền khẩu để dịch lại từng cảnh, lần theo dấu vết chiến tranh giữa Xiêm và Miến Điện, đến lần Ayutthaya thất thủ và những năm đầu của người sau này trở thành Chao Phraya Chakri – vị vua đầu triều Rama.
Somdej Toh Brahmaransi - Wat Rakang Kositaram, Bangkok
Bậc sư tôn kính nhất Phật giáo Thái Lan — người sáng tác Chinabanchorn Katha, tạo ra Phra Somdej Wat Rakang, ảnh hưởng sâu sắc đến triệu người